Vechtenergie op het werk: uitleven of productief maken?

By 23 februari 2016Blog algemeen

In de MT vergadering komt een salesmanager met het bericht dat de verkopen voor de derde maand op rij fors zijn gedaald. Dit heeft consequenties voor de productgroep en misschien wel voor het hele bedrijf.Hoewel iedereen weet dat het economisch klimaat de hoofdoorzaak hiervan is,ontstaat er frustratie en boosheid in het MT. Deze ‘vechtenergie’ wordt uitgeleefd op de salesmanager. Men vraagt hem wat hij eigenlijk gedaan heeft om het inzakken van de verkoop te voorkomen en men oordeelt hardop negatief over zijn manier van werken.

Het onder ogen zien van vechtenergie is het laatste taboe op de werkplek. Er zijn talloze vormen waarin we vechtenergie uitleven op het werk: verwijten, oordelen, roddelen, pesten, klagen, sarcasme, sabotage of via een boemerang jezelf raken. Al deze manieren zijn destructief en geven vechtenergie een slechte naam. Toch kan frustratie bijvoorbeeld heel goed productief worden gemaakt in het werk. Daarvoor is het nodig vechtenergie te erkennen en zonder oordeel onder ogen te zien. Yvonne Agazarian (1) noemt dit het onderzoeken van onze ‘vergeldingsimpuls’.

Hoe werkt die vergeldingsimpuls? Hoewel we natuurlijk beschaafde mensen zijn, schuilt er onder het beschavingslaagje een aspect van ons dat heel primitief is. Eén van de kenmerken van dit primitieve deel is de neiging tot onmiddellijke vergelding als er iets is dat ons niet bevalt: de vergeldingsimpuls. Omdat die impuls veel schade kan aanrichten, staat hij in een kwaad daglicht: alsof het een impuls is die er niet zou moeten zijn. De realiteit is echter dat de vergeldingsimpuls bestaat, bij iedereen zelfs bij Gandhi.

We kennen drie verschillende strategieën om met de vergeldingsimpuls om te gaan: uitleven naar binnen, uitleven naar buiten of productief maken.

De vergeldingsimpuls uitleven naar binnen betekent dat ik hem op mijzelf richt (boemerang). Ik merk dat doordat ik mezelf verwijten maak,dingen kwalijk neem enzovoort. Dat leidt tot een depressief gevoel: niet prettig, en niet productief in de werkcontext.

De vergeldingsimpuls uitleven naar buiten gebeurt op talloze manieren, meestal doen we dat onbewust en vaak op mensen die er niets mee te maken hebben. Dit is destructief en leidt in de werkcontext meestal tot slechte samenwerking met slechte resultaten als gevolg, zoals in het voorbeeld hierboven.

De vergeldingsimpuls productief maken, kan op verschillende manieren. Heel effectief is bijvoorbeeld: een voorstel doen. Ik leef dan bijvoorbeeld mijn irritatie tijdens een gesprek met een collega niet uit door met mijn pen te tikken, maar stel haar voor om in één zin samen te vatten wat ze wil zeggen.

De verschillende strategieën in één voorbeeld:
Aanleiding: een collega maakt een negatieve opmerking over mijn project
Reactie: dit roept onmiddellijk een vergeldingsimpuls bij mij op (waar ik me niet van bewust hoef te zijn)

Strategie 1: ik leef de impuls uit naar binnen door mezelf verwijten te gaan maken over de manier waarop ik het project aanstuur

Strategie 2a: ik leef de vergeldingsimpuls uit door de betreffende collega met een sarcastische opmerking over zijn eigen project ‘zijn plaats te wijzen’
Strategie 2b: ik leef de impuls uit door te gaan klagen overde beroerde support door de directie voor mijn project

Strategie 3a: ik maak de impuls productief door de betreffende collega te vragen of hij verbetervoorstellen heeft voor mijn project
Strategie 3b: ik maak de impuls productief door al mijn vechtenergie te stoppen in een plan waardoor het project beter gaat lopen

Telkens als we onze frustratie of irritatie onderkennen en niet uitleven, hebben we de kans hem in te zetten voor het doel van de context,zoals in bovenstaand voorbeeld het project.

(1) Yvonne M. Agazarian, Systems-Centered Practice. London,2006; pag. 249 en verder.

blog overzicht