Ondersteun ik mijn baas of ondermijn ik hem?

By 23 februari 2016Blog algemeen

We ondermijnen onze bazen graag en met veel vindingrijkheid. Tijdens workshops vraag ik teams te inventariseren op welke manieren zij hun leidinggevende ondermijnen, bijvoorbeeld in en rondom een vergadering die hij voorzit. De groep begint aarzelend: wegblijven zonder bericht, te laat komen,stukken niet lezen, door elkaar heen praten, van de agenda afwijken, voortdurend interrumperen, eventjes een ‘belangrijk’ telefoontje aannemen of een ‘bommetje’ laten vallen. Dan krijgt de groep er schik in en voelt hoe het ‘onbewust’ ondermijnen een element van uitleven heeft waar een zeker plezier in schuilt.

Yvonne Agazarian noemt dit het uitleven van de autoriteitskwestie. Wij mensen hebben een complexe verhouding tot autoriteit. Er zijn twee strategieën die veel voorkomen in de omgang met autoriteit: verzet en meegaandheid.

De voorbeelden hierboven zijn een strategie van verzet tegen de autoriteit. Door het aanstekelijke karakter in de groepsdynamiek verspreidt het verzet zich snel en ongemerkt in een groep. De voorzitter voelt hoe hij de greep op het proces verliest, maar vindt het moeilijk er precies de vinger op te leggen. De uitkomst is in ieder geval dat de doelen van de vergadering  – door afleidingen en verstoringen – niet of maar ten dele worden gehaald.

In workshops vragen we teams of dat is wat ze willen. Willen ze inderdaad dat het de baas niet lukt om de doelen van de organisatie te bereiken? Interessant genoeg is dat bijna nooit het geval. Het uitleven van verzet tegen de autoriteit is een onbewust proces dat niet in verband gebracht wordt met het doel van de organisatie. Als een team zich bewust wordt van dit proces van uitleven, gaat men elkaar er op aanspreken (‘bommetje!!’) en verandert het gedrag.

De tweede strategie in omgaan met autoriteit is meegaandheid.  Deze vorm van ondermijning is moeilijker vast te stellen en lijkt op het eerste gezicht niet ondermijnend. In een meegaande rol, doe ik alles wat van me verlangd wordt en ben ik het in alles eens met de baas. De ondermijning bestaat er uit dat ik door uitsluitend meegaand te zijn, mijn eigen autoriteit niet opneem en daarmee ook niet mijn creatieve en productieve bronnen ter beschikking stel van de organisatie.

Een manier die wel de doelen van de organisatie dient, is het opnemen van een functionele rol in de context. Dat betekent dat ik alles doe wat nodig is om de doelen van de organisatie te behalen en daar  hoort ook bij de baas te ondersteunen. De krachtigste middelen die ik hier kan inzetten zijn gezond verstand en emotionele intuïtie.

Nu is het waar dat niet één baas perfect is. Sterker nog, sommige bazen zijn het tegendeel van perfect. Ik kan dan redeneren dat ik mij voor zo’n baas niet ga inspannen, of dat hij eerst maar eens moet veranderen voordat hij op mijn volledige inzet kan rekenen. Daar hoort vaak een ideaalbeeld bij van een baas, waar ik hem of haar aan spiegel. De uitkomst is regelmatig beroerd. Ik rechtvaardig mijn ondermijning in zo’n geval met de redenering dat de baas dat ruimschoots verdiend heeft.

De organisatie komt hierdoor intussen in de knel. Als ik me realiseer dat het voor mijn organisatie beter is als ik deal met de baas die ik heb in plaats van met mijn ideaalbeeld van een baas,  kan ik mijn energie en capaciteiten effectief gaan inzetten voor de organisatie.

blog overzicht